การจัดการเรียนรู้โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์เป็นฐาน (Creativity-Based Learning: CBL) บูรณาการเทคนิค STAD พร้อมการผสานวิธีการสอนสู่การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

🎨💡 การจัดการเรียนรู้โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์เป็นฐาน (Creativity-Based Learning: CBL) บูรณาการเทคนิค STAD พร้อมการผสานวิธีการสอนสู่การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

✍️ โดย วรพล ศรีเทพ (2569)

🌏 โลกยุคปัจจุบันต้องการผู้เรียนที่มิใช่เพียง “ผู้รู้” แต่ต้องเป็น “ผู้สร้าง” ที่สามารถคิดสร้างสรรค์ แก้ปัญหา ทำงานร่วมกับผู้อื่น และสร้างนวัตกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

🎯 การจัดการเรียนรู้โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์เป็นฐาน (Creativity-Based Learning: CBL) เป็นแนวทางที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการคิดค้น สร้างสรรค์ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ผ่านกระบวนการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning)

🤝 เมื่อนำมาบูรณาการร่วมกับเทคนิค STAD (Student Teams Achievement Division) ซึ่งเป็นรูปแบบการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative Learning) ที่เน้นการเรียนรู้เป็นทีม การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และความรับผิดชอบรายบุคคล จะช่วยส่งเสริมทั้งผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ทักษะทางสังคม และความคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม

━━━━━━━━━━━━━━━

🧠 แนวคิด CBL-STAD Integrated Model

โมเดลนี้เกิดจากการบูรณาการจุดเด่นของ 3 แนวคิดสำคัญ

🎨 1. Creativity-Based Learning (CBL)

มุ่งพัฒนาทักษะการคิดสร้างสรรค์ 4 ด้าน

🔹 Fluency : คิดคล่อง

🔹 Flexibility : คิดยืดหยุ่น

🔹 Originality : คิดริเริ่ม

🔹 Elaboration : คิดละเอียดลออ

🤝 2. STAD Technique

มุ่งเน้นการเรียนรู้แบบร่วมมือ

✅ เรียนรู้เป็นทีม

✅ ช่วยเหลือกัน

✅ รับผิดชอบรายบุคคล

✅ สร้างแรงจูงใจจากความสำเร็จของทีม

🚀 3. Active Learning

ส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง

💭 คิด

🛠️ ทำ

🗣️ แลกเปลี่ยน

🔄 สะท้อนผล

━━━━━━━━━━━━━━━

⭐ CREAT-STAD Model : 6 ขั้นตอนสู่การเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์

🟥 C : Challenge

"กระตุ้นความคิด"

📌 นำเสนอปัญหา สถานการณ์ หรือคำถามท้าทาย

ตัวอย่าง

♻️ หากโรงเรียนต้องการลดขยะพลาสติก นักเรียนจะมีวิธีแก้ปัญหาอย่างไร

👨‍🏫 บทบาทครู

🔹 สร้างแรงบันดาลใจ

🔹 กระตุ้นความสงสัย

🔹 ตั้งคำถามปลายเปิด

━━━━━━━━━━━━━━━

🟨 R : Research & Resource

"ศึกษาค้นคว้า"

📚 ค้นคว้าจาก

📖 หนังสือ

🌐 อินเทอร์เน็ต

🏘️ ชุมชน

🏺 ภูมิปัญญาท้องถิ่น

🤝 ทำงานร่วมกันภายในกลุ่ม STAD

👨‍🏫 บทบาทครู

🔹 ผู้อำนวยความสะดวก

🔹 ผู้ให้คำปรึกษา

━━━━━━━━━━━━━━━

🟧 E : Exchange Ideas

"แลกเปลี่ยนความคิดเห็น"

💡 สมาชิกในทีม

🧩 ระดมสมอง

💬 เสนอแนวคิด

📊 วิเคราะห์ทางเลือก

เครื่องมือสำคัญ

🧠 Brainstorming

🗺️ Mind Mapping

🎩 Six Thinking Hats

ผลลัพธ์

✨ เกิดแนวคิดที่หลากหลาย

✨ เกิดความคิดสร้างสรรค์ใหม่

━━━━━━━━━━━━━━━

🟦 A : Apply Creativity

"สร้างผลงาน"

🎨 ออกแบบชิ้นงาน

🚀 สร้างนวัตกรรม

🔧 พัฒนาวิธีแก้ปัญหา

ตัวอย่างผลงาน

📌 Infographic

📦 โมเดลจำลอง

🎬 คลิปวิดีโอ

🛍️ ผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์

━━━━━━━━━━━━━━━

🟩 T : Team Achievement

"พัฒนาความสำเร็จของทีม"

👥 สมาชิกทุกคนร่วมกัน

✔️ ปรับปรุงผลงาน

✔️ ตรวจสอบคุณภาพ

✔️ แก้ไขข้อบกพร่อง

หลักสำคัญของ STAD

🤝 ทุกคนมีส่วนร่วม

🎯 ทุกคนเข้าใจงาน

🏆 ทุกคนร่วมสร้างความสำเร็จ

━━━━━━━━━━━━━━━

🟪 S : Share & Reflect

"นำเสนอและสะท้อนผล"

🎤 Presentation

🖼️ Gallery Walk

👫 Peer Assessment

🔄 Reflection

ผู้เรียนสะท้อนว่า

📚 ได้เรียนรู้อะไร

⚠️ พบปัญหาอะไร

🚀 จะพัฒนาต่ออย่างไร

━━━━━━━━━━━━━━━

🔗 การผสานวิธีการสอนร่วมกับ CBL-STAD

📍 Problem-Based Learning

➡️ เรียนรู้จากปัญหาจริง

📍 Project-Based Learning

➡️ พัฒนาโครงงานและชิ้นงาน

📍 Inquiry-Based Learning

➡️ ส่งเสริมการตั้งคำถาม

📍 Design Thinking

➡️ ออกแบบนวัตกรรม

📍 Game-Based Learning

➡️ ใช้เกมสร้างแรงจูงใจ

📍 STEM Education

➡️ บูรณาการวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์

📍 Flipped Classroom

➡️ ศึกษาล่วงหน้าก่อนเรียน

📍 Experiential Learning

➡️ เรียนรู้จากประสบการณ์จริง

📍 Challenge-Based Learning

➡️ เรียนรู้ผ่านภารกิจท้าทาย

📍 AI-Assisted Learning

➡️ ใช้ AI เป็นผู้ช่วยการเรียนรู้

━━━━━━━━━━━━━━━

🏫 ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในห้องเรียน

📖 ภาษาไทย

➡️ การอ่านจับใจความ

➡️ วิเคราะห์สาระสำคัญ

➡️ สร้าง Infographic

➡️ นำเสนอผลงาน

➗ คณิตศาสตร์

➡️ วิเคราะห์โจทย์ปัญหา

➡️ ออกแบบวิธีแก้

➡️ สร้างเกมคณิตศาสตร์

🔬 วิทยาศาสตร์

➡️ ศึกษาพลังงานสะอาด

➡️ สร้างต้นแบบนวัตกรรม

🌍 สังคมศึกษา

➡️ สำรวจชุมชน

➡️ เสนอแนวทางพัฒนา

➡️ จัดนิทรรศการเผยแพร่

━━━━━━━━━━━━━━━

📊 การวัดและประเมินผล

🎨 ประเมินความคิดสร้างสรรค์

✨ ความแปลกใหม่

✨ ความยืดหยุ่น

✨ ความเหมาะสม

✨ การต่อยอด

🤝 ประเมินการทำงานเป็นทีม

✔️ การมีส่วนร่วม

✔️ ความรับผิดชอบ

✔️ การสื่อสาร

✔️ การช่วยเหลือกัน

📈 ประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

📝 แบบทดสอบก่อนเรียน

📝 แบบทดสอบหลังเรียน

📊 คะแนนพัฒนาการรายบุคคล

🏆 คะแนนความสำเร็จของทีม (STAD Score)

━━━━━━━━━━━━━━━

🇹🇭 การปรับประยุกต์สู่บริบทโรงเรียนไทย

🌟 CREAT-STAD PLUS

🅿️ Participation

🏠 บ้าน

🛕 วัด

🏫 โรงเรียน

👨‍👩‍👧‍👦 ชุมชน

🅻 Local Wisdom

🏺 ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน

🆄 Universal Skills

🌏 พัฒนาสมรรถนะสากล

🆂 Sustainability

♻️ สร้างการเรียนรู้อย่างยั่งยืน

━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 สรุป

CBL-STAD เป็นนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่ช่วยพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ การทำงานร่วมกับผู้อื่น การแก้ปัญหา และการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง โดยครูทำหน้าที่เป็นผู้ออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้คิด ได้ทำ ได้แลกเปลี่ยน และได้สะท้อนผลอย่างต่อเนื่อง

🌱 นำไปสู่การพัฒนาสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

🚀 สร้างพลเมืองแห่งอนาคตที่พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของโลก

💡 และสามารถสร้างคุณค่าใหม่ให้แก่สังคมได้อย่างยั่งยืน

#CBL

#CreativityBasedLearning

#STAD

#ActiveLearning

#CooperativeLearning

#นวัตกรรมการเรียนรู้

#การจัดการเรียนรู้เชิงรุก

#สมรรถนะผู้เรียน

#ทักษะแห่งศตวรรษที่21

จีนเพิ่ม 38 สาขาวิชาใหม่… แล้วประเทศไทยอยู่ตรงไหน?

จีนเพิ่ม 38 สาขาวิชาใหม่… แล้วประเทศไทยอยู่ตรงไหน?

กระทรวงศึกษาธิการจีนประกาศเพิ่มสาขาวิชาระดับปริญญาตรีใหม่ถึง 38 สาขา เพื่อเตรียมกำลังคนรองรับเศรษฐกิจยุคใหม่ โดยเน้น 5 กลุ่มสำคัญ ได้แก่

🔹 AI & Future Technology

🔹 Energy & National Security

🔹 Digital Economy & Management

🔹 Manufacturing & Biotechnology

🔹 Industrial Software

สิ่งที่น่าสนใจคือ จีนไม่ได้มองการศึกษาเป็นเพียงระบบผลิตบัณฑิต แต่เป็น เครื่องมือขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ เพื่อสร้างกำลังคนสำหรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคต ไม่ว่าจะเป็น AI, Robotics, Semiconductor, Biotechnology, Industrial Software หรือ Digital Trade

จีนกำลังเตรียมรับมือกับ

• สงครามเทคโนโลยีและการแข่งขันระดับโลก

• การสร้างอุตสาหกรรมแห่งอนาคตในอีก 10–20 ปีข้างหน้า

• ปัญหาประชากรสูงวัยและความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

สำหรับประเทศไทย คำถามสำคัญอาจไม่ใช่เพียงว่า “จะเปิดสาขาใหม่อะไร” แต่คือ

👉 เรากำลังสร้างคนให้พร้อมสำหรับอนาคตหรือไม่?

👉 หลักสูตรเชื่อมโยงกับความต้องการของอุตสาหกรรมจริงมากน้อยเพียงใด?

👉 มหาวิทยาลัย ภาคเอกชน และภาครัฐ ทำงานร่วมกันเพื่อพัฒนากำลังคนระยะยาวแล้วหรือยัง?

ประเทศไทยควรเร่งพัฒนากำลังคนในสาขายุทธศาสตร์ เช่น AI, IoT, Robotics, Semiconductor, Industrial Software และ Digital Economy เพื่อยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

โจทย์สำคัญของไทยไม่ใช่แค่การเปิดสาขาใหม่ แต่คือการสร้างคนให้ทันอนาคต และเปลี่ยนการศึกษาให้เป็นเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ

#ความหวัง ที่ประเทศไทยจะมีการศึกษาที่มีคุณภาพไม่ได้จบแค่การมีนโยบายที่ตรงจุด แต่ต้องมีแผนการดำเนินงานที่พาการศึกษาไทยไปสู่เป้าหมายได้จริง

#ความหวัง ที่ประเทศไทยจะมีการศึกษาที่มีคุณภาพไม่ได้จบแค่การมีนโยบายที่ตรงจุด แต่ต้องมีแผนการดำเนินงานที่พาการศึกษาไทยไปสู่เป้าหมายได้จริง  

.

เมื่อวันที่ 19 - 20 พฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา Thailand Education Partnership (TEP) และภาคีการศึกษา อาทิ why i why Thailand Institute of Justice (TIJ) และ ครูขอสอน ได้เข้าร่วมการประชุมจัดทำแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ขับเคลื่อนนโยบายที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ประเสริฐ จันทรรวงทอง ได้ประกาศไว้ เพื่อให้นโยบายของกระทรวงศึกษาธิการนำไปสู่การปฏิบัติจริงในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 - 2570 อย่างน้อย 4 นโยบาย

.

ในแต่ละด้าน ภาคีการศึกษาได้ร่วมทำแผนปฏิบัติงานและกำหนดเป้าหมายของนโยบายไว้ ดังนี้ 

.

นโยบายที่ 1 คืนเวลาให้ครู คืนอนาคตให้เด็ก โดยลดภาระงานที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอนของครู 

📍 ภายในปีงบประมาณ 2569 

- สำนักเทคโนโลยีเพื่อการเรียนการสอน (สทร.) และ สำนักนโนบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สนผ.) รับผิดชอบรวมฐานข้อมูลส่วนกลางของกระทรวงศึกษาธิการ ให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเข้าถึงข้อมูลได้โดยครูไม่ต้องกรอกซ้ำซ้อน และข้อมูลสามารถอัปเดตได้เป็นประจำ 

- สพฐ. จัดทำ software กลางให้โรงเรียนนำไปใช้เก็บและบริหารข้อมูล พร้อมจัดสรร hardware ที่เกี่ยวข้องให้ครูด้วย 

📍ภายในกันยายน 2570

- ยุบรวมหรือลดโครงการที่ซ้ำซ้อนและให้อำนาจสถานศึกษาสามารถเลือกโครงการภายนอกที่สอดคล้องกับบริบทและเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนจริงได้ 

- สำนักติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สตผ.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ยกเลิกการกรอกแบบฟอร์ม ข้อมูลที่ซ้ำซ้อนและปรับวิธีประเมินโครงการไม่ให้พึ่งพาเอกสารเกินไป 

- จัดทำระบบพัฒนาครู online ที่ครูสามารถใช้พัฒนาตนเองได้ตามความสะดวก ลดเวลาที่ครูต้องออกนอกห้องเรียน ที่ได้ใบประกาศนียบัตรด้วย

.

นโยบายที่ 2 Result-based Evaluation: ปรับเกณฑ์การประเมินผู้บริหารสถานศึกษาและครูและเน้นประเมินผู้เรียนแบบสะท้อนจากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง โดยเปลี่ยนจาก Paper-based (ประเมินด้วยเอกสาร) เป็น Result-based Evaluation (ประเมินด้วยผลลัพธ์)

📍 ภายในปีงบประมาณ 2569 

- Up-skill และ re-skill ผู้ประเมินจากส่วนกลาง และลดความซ้ำซ้อนของการประเมินโดยสร้าง dashboard กลางใช้เป็นคลังข้อมูลเพื่อให้ง่ายต่อการดึงข้อมูลมาประเมิน 

- ปรับเกณฑ์การประเมินครู ครูผู้ช่วย ผู้บริหารสถานศึกษา ให้ใช้เกณฑ์และรูปแบบประเมินของ ว. PA เป็นหลักเพียงเกณฑ์เดียว และใช้การประเมิน 360 องศา ประเมินผลงานของข้าราชการครูทุกระดับ

- กระจายอำนาจในการประเมินครูชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ และเชี่ยวชาญสู่เขตพื้นที่ เพื่อให้การประเมินเน้นบริบทพื้นที่มากขึ้น โดย กคศ. หรือส่วนกลางทำหน้าที่ประเมินแค่วิทยฐานะเชี่ยวชาญพิเศษเท่านั้น 

📍ภายในกันยายน 2570

- เปลี่ยนมาตรการกำหนดเกณฑ์การประเมินในกฎหมาย จากการใช้มาตรการ “ที่เป็นไปตามที่ กคศ. กำหนด” เป็น “ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่ส่วนราชการกำหนด โดยความเห็นชอบของ กคศ.” ทั้งการประเมินครูผู้ช่วย (โดยต้องลดจำนวนครั้งประเมิน จาก 4 ครั้งเป็น 2 ครั้งใน 2 ปี) การประเมินผลการปฏิบัติงานของครูโดยผู้บังคับบัญชา เพื่อปลดล็อคอำนาจการประเมินให้เป็นไปตามบริบทจริงมากขึ้น

.

นโยบายที่ 3 ยกระดับการเรียนรู้สู่โลกจริง โดยผลักดันหลักสูตรฐานสมรรถนะ ผู้เรียนเรียนเพื่อ “ทำได้” ไม่ใช่ “ท่องจำ” โดยปรับเป้าหมาย แนวคิดในการจัดการเรียนรู้ แนวคิดในการวัดและประเมินผลระดับชาติ ไม่ให้ต้องยึดติดกับวิชา และเปลี่ยนมาเป็นการพัฒนาทักษะที่เด็กและเยาวชนต้องมี

📍 ภายในปีงบประมาณ 2569 

- พัฒนาทั้งความเข้าใจและสมรรถนะของผู้อำนวยการโรงเรียน ครู บุคลากรในโรงเรียน เพื่อให้สามารถจัดการเรียนการสอนที่เน้นทักษะของเด็กเป็นเป้าหมาย เช่น การสร้างบุคลากรต้นแบบเพื่อขยายผลหลักสูตรในพื้นที่ 

- พัฒนาความเข้าใจและความสามาถของศึกษานิเทศน์ เพื่อให้สามารถประเมินผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนตามหลักสูตรสมรรถนะได้ 

- สื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจกับผู้ปกครอง ชุมชน และผู้นำในระดับพื้นที่ เพื่อให้ขับเคลื่อนหลักสูตรนี้ไปได้พร้อมกันทั้งองคาพยพ 

- ประกาศใช้หลักสูตรปฐมวัยในเดือนสิงหาคมปี 2569 

📍ระยะยาว

- กำหนดเป้าหมายภายในปี 2573 ประกาศใช้หลักสูตรที่เน้นพัฒนาสมรรถนะเด็กในทุกโรงเรียน

.

นโยบายที่ 4 โรงเรียนต้องเป็นพื้นที่ปลอดภัยอย่างแท้จริง โดยจัดตั้ง “ศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ 24 ชั่วโมง” ทำงานร่วมกับทีมกฎหมาย นักจิตวิทยา สหวิชาชีพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับเรื่องร้องเรียนได้ตลอด 24 ชั่วโมง ลดอุบัติการใน 4 กลุ่มภัย: ความรุนแรง อุบัติเหตุ การละเมิดสิทธิ์ และสุขภาพกาย/ใจ ทั้งกับนักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา 

📍 ภายในปีงบประมาณ 2569 

- ทำ Mapping ความเสี่ยงในโรงเรียนและชุมชน วางระบบรับแจ้ง คัดกรอง ประมวล และส่งต่อรวมถึงติดตามประเมินผล และจัดทำ dashboard จาก สพฐ. เพื่อรองรับและบริหารจัดการข้อมูลในศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ รวมถึงพัฒนาครูและบุคลากรในแง่สิทธิ ความปลอดภัย จิตวิทยาและแนวทางช่วยเหลือ และสื่อสารเพื่อความเข้าใจที่ตรงกันของทุกฝ่าย

📍ระยะยาว

- พัฒนาระบบข้อมูลบูรณาการกับภาคีเครือข่าย ใช้ AI วิเคราะห์เหตุและเชื่อมโยงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อส่งต่อ ติดตาม และเยียวยาอย่างมีมาตรฐาน เพิ่มบุคลากรเฉพาะทางเพื่อส่งเสริมสุขภาพจิตของครูและนักเรียน นอกจากนี้ จะต้องมีการถอดบทเรียน (best practice) จากแต่ละพื้นที่ เพื่อส่งเสริมการดำเนินงานในระดับชาติ

- สร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งความปลอดภัยในโรงเรียน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและสังคมในภาพรวม และมีระบบข้อมูลและสารสนเทศน์ กฎหมาย มาตรฐานการพัฒนาศักยภาพคนงบประมาณ ทรัพยากรและการสื่อสาร เพื่อสนับสนุนศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ ให้สามารถวิเคราะห์จุดเสี่ยงและตอบสนองเหตุละเมิดสิทธิแบบเชิงรุก

.

อย่างไรก็ตาม ภาคีการศึกษาขอเสนอให้กระทรวงศึกษาธิการให้ความสำคัญกับ การส่งเสริมความยุติธรรมเชิงฟื้นฟูเยียวยา (Restorative Justice: RJ) ในโรงเรียนควบคู่ไปด้วย เนื่องจาก RJ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการแก้ปัญหาความรุนแรงต่อเด็กและการเพิ่มการเข้าถึงความเป็นธรรมในสถานศึกษา โดยไม่ได้มุ่งเพียงหาผู้กระทำผิดหรือกำหนดบทลงโทษ แต่ให้ความสำคัญกับการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากความรุนแรง ความไม่ปลอดภัย และความเสียหายที่เกิดขึ้นในความสัมพันธ์ด้วย หากโรงเรียนใช้วิธีจัดการที่ทำให้เด็กอับอาย ถูกตีตรา ถูกกีดกัน หรือไม่ได้รับโอกาสอธิบายความรู้สึก และความต้องการของตนเอง ปัญหาเหล่านี้อาจสะท้อนทั้งความรุนแรงเชิงโครงสร้าง (tructural violence against children) ซึ่งฝังอยู่ในระบบ กฎระเบียบ หรือวัฒนธรรมอำนาจนิยมของโรงเรียน และความรุนแรงเชิงกระบวนการ (procedural violence against children) ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างการจัดการปัญหาเมื่อเด็กไม่ได้รับการรับฟังหรือไม่ได้รับความเป็นธรรมอย่างแท้จริง ตามที่เห็นเป็นข่าวอยู่ตลอดที่ผ่านมา 

.

ทั้งนี้ แผนปฏิบัติงานและเป้าหมายการดำเนินงานของแต่ละนโยบายข้างต้น ทีมงาน TEP ได้รวบรวมมาจากการนำเสนอในที่ประชุมเท่านั้น เรายังคงต้องรอทางกระทรวงศึกษาธิการประกาศแผนปฏิบัติราชการอย่างเป็นทางการอีกครั้งหนึ่ง โดย TEP จะขอเป็นอีกหนึ่งกำลังในการติดตามและร่วมขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้เด็กไทยทุกคน ทำงานร่วมกับภาคีทุกภาคส่วนต่อไป 

.

#การศึกษายังมีความหวัง #ThailandEducationPartnership #TEP #กระทรวงศึกษาธิการ #TEPinAction

โลกไม่ได้กำลังไร้ระเบียบ แต่กำลังแข่งขันเพื่อออกแบบระเบียบใหม่

โลกไม่ได้กำลังไร้ระเบียบ แต่กำลังแข่งขันเพื่อออกแบบระเบียบใหม่

ช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสอ่านหนังสือ 2 เล่มที่น่าสนใจมาก ได้แก่ 

“The Fractured Age“ : How the Return of Geopolitics Will Splinter the Global Economy ของ Neil Shearing และ “Statecraft” ของ Robert Watling

แม้ผู้เขียนทั้งสองจะมาจากคนละสายความคิด ท่านหนึ่งเป็นนักเศรษฐศาสตร์ อีกท่านหนึ่งเป็นนักยุทธศาสตร์ แต่เมื่ออ่านควบคู่กันกลับให้ภาพที่ชัดเจนอย่างน่าประหลาดเกี่ยวกับทิศทางของโลกในศตวรรษที่ 21

ทั้งสองเล่มกำลังส่งสารเดียวกันว่า โลกไม่ได้กำลังไร้ระเบียบ (Disorder) หากแต่กำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านของการจัดระเบียบใหม่ (Reordering)

และนี่อาจเป็นความจริงที่สำคัญที่สุดที่ประเทศต่าง ๆ ต้องทำความเข้าใจ

I. จุดจบของยุคโลกาภิวัตน์แบบเดิม

ตลอดสามทศวรรษหลังสงครามเย็น โลกดำเนินอยู่ภายใต้สมมติฐานสำคัญว่า

• การค้าเสรีจะนำมาซึ่งความมั่งคั่ง

• ความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจจะลดความขัดแย้ง

• ห่วงโซ่อุปทานระดับโลกจะสร้างประสิทธิภาพสูงสุด

• เศรษฐกิจจะค่อย ๆ อยู่เหนือการเมือง

แต่เหตุการณ์สำคัญในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา ตั้งแต่วิกฤตการเงินโลก Brexit สงครามการค้าสหรัฐฯ-จีน COVID-19 สงครามรัสเซีย-ยูเครน ไปจนถึงการแข่งขันด้าน AI และเซมิคอนดักเตอร์ ได้ทำให้สมมติฐานเหล่านี้สั่นคลอน

โลกค้นพบว่า “Interdependence” สร้างทั้ง “ความมั่งคั่ง” และ “ความเปราะบาง”

• Supply Chain ที่มีประสิทธิภาพที่สุด อาจไม่ใช่ Supply Chain ที่ปลอดภัยที่สุด

• พลังงานราคาถูก อาจกลายเป็นความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์

• เทคโนโลยีที่เชื่อมโลก อาจกลายเป็นอาวุธทางภูมิรัฐศาสตร์

เศรษฐกิจจึงไม่ได้อยู่เหนือการเมืองอีกต่อไป แต่กำลังถูกกำหนดโดยการเมือง ความมั่นคง และยุทธศาสตร์แห่งชาติ

II. จาก “Rule-Based Order” สู่โลกของ “Rule Contestation”

สิ่งที่น่าสนใจคือ หลายคนมองว่าโลกกำลังเข้าสู่ภาวะไร้ระเบียบ แต่หากมองลึกลงไป สิ่งที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่การล่มสลายของระเบียบโลก แต่คือ “การแข่งขันเพื่อออกแบบระเบียบโลกใหม่”

ในอดีต โลกมีศูนย์กลางอำนาจค่อนข้างชัดเจน แต่ปัจจุบัน ไม่มีมหาอำนาจใดสามารถกำหนดกติกาโลกเพียงลำพังได้อีกต่อไป…สหรัฐอเมริกายังคงทรงอิทธิพล จีนกำลังเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง อินเดียกำลังก้าวขึ้นมาเป็นมหาอำนาจใหม่ ขณะที่กลุ่มประเทศขนาดกลางจำนวนมากกำลังมีบทบาทมากขึ้น

โลกจึงกำลังเปลี่ยนจาก “Rule-Based Order” ไปสู่ “Rule Contestation” หรือระบบที่ประเทศต่าง ๆ แข่งขันกันเพื่อกำหนดมาตรฐาน เทคโนโลยี กฎเกณฑ์ และสถาปัตยกรรมของโลกยุคใหม่

นี่ไม่ใช่ Cold War 2.0 และไม่ใช่ Deglobalization แต่เป็นโลกแบบ Multipolar Competitive Ecosystem

III. เมื่ออำนาจไม่ได้วัดที่ GDP เพียงอย่างเดียว 

บทเรียนสำคัญจาก Statecraft คือ ประเทศที่ร่ำรวยที่สุด ไม่จำเป็นต้องเป็นประเทศที่ทรงอำนาจที่สุด

ในโลกยุคใหม่ GDP ยังสำคัญ แต่ไม่เพียงพอ สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ

• ขีดความสามารถของรัฐ (State Capacity)

• ขีดความสามารถด้านเทคโนโลยี (Technological Capacity)

• ความสามารถในการกำหนดยุทธศาสตร์ (Strategic Capacity)

• ความสามารถในการสร้างความไว้วางใจ (Trust Capacity)

อำนาจในศตวรรษที่ 21 จึงไม่ได้อยู่ที่ขนาดของเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความสามารถในการแปลงทรัพยากรภายในให้กลายเป็นอิทธิพลภายนอก

IV. การแข่งขันที่แท้จริงคือ System vs. System

หากมีบทเรียนใดที่ทั้งสองเล่มเห็นตรงกันมากที่สุด ก็คือ การแข่งขันระหว่างประเทศ กำลังเปลี่ยนจาก “Country vs. Country” ไปสู่ “System vs. System”

สิ่งที่แข่งขันกันไม่ใช่เพียงรัฐบาล แต่เป็นทั้งระบบนิเวศ—ระบบเทคโนโลยี ระบบนวัตกรรม ระบบการเงิน ระบบการศึกษา ระบบข้อมูล และระบบพันธมิตร

ประเทศที่สามารถออกแบบระบบที่ผู้คน องค์กร และประเทศอื่น ๆ ต้องการเข้าร่วม จะเป็นประเทศที่มีอิทธิพลสูงที่สุด

ในโลกยุคใหม่ Soft Power อย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ Hard Power อย่างเดียวก็ไม่เพียงพอ แต่สิ่งที่สำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ คือ “Soft System Power” หรือความสามารถในการออกแบบระบบที่ผู้อื่นเลือกเข้ามามีส่วนร่วมโดยสมัครใจ

V. โลกกำลังเผชิญ Strategic Holes

หากมองลึกลงไป สิ่งที่ทั้ง The Fractured Age และ Statecraft กำลังสะท้อนออกมา ไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนแปลงของดุลอำนาจโลก แต่คือการเกิดขึ้นของ “ช่องว่างเชิงยุทธศาสตร์” หรือ “Strategic Holes” จำนวนมากในระบบโลก

ในอดีต โลกอาจขาดทรัพยากร ขาดเงินทุน หรือขาดเทคโนโลยี แต่โลกในปัจจุบันกลับกำลังขาดสิ่งที่ลึกกว่านั้น

• โลกกำลังขาดความไว้วางใจ

• โลกกำลังขาดกลไกความร่วมมือที่มีประสิทธิภาพ

• โลกกำลังขาดสถาบันที่สามารถรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว

• โลกกำลังขาดผู้นำที่คิดระยะยาวมากกว่าระยะสั้น และ

• โลกกำลังขาดเรื่องเล่าชุดใหม่ที่สามารถสร้างความหวังร่วมกันให้กับมนุษยชาติ

ในขณะที่…

• เทคโนโลยีก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ความสามารถในการประสานผลประโยชน์กลับถดถอย

• ข้อมูลเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล ความไว้วางใจกลับลดลง

• เศรษฐกิจเชื่อมโยงกันมากขึ้น ความร่วมมือทางการเมืองกลับยากขึ้น

นี่คือความย้อนแย้งสำคัญของโลกยุคปัจจุบัน 

และนี่คือ Strategic Holes ที่กำลังกำหนดภูมิทัศน์โลกใหม่

VI. Strategic Relevance เกิดจากการเติม Strategic Holes

เมื่อโลกกำลังเผชิญช่องว่างเชิงยุทธศาสตร์ ประเทศต่าง ๆ จึงไม่ได้แข่งขันกันเพียงเพื่อสร้างความแข็งแกร่งของตนเอง แต่แข่งขันกันเพื่อสร้าง “Strategic Relevance” หรือความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ให้กับระบบโลก

ความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ไม่ได้เกิดจากขนาดเศรษฐกิจ จำนวนประชากร หรือกำลังทหารเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความสามารถในการตอบโจทย์ในสิ่งที่โลกกำลังขาด

กล่าวอีกนัยหนึ่ง Strategic Holes คือช่องว่างของโลก ส่วน Strategic Relevance คือคำตอบที่ประเทศสามารถมอบให้แก่โลก

ประเทศที่สามารถเติมเต็มช่องว่างเหล่านี้ได้ จะกลายเป็นประเทศที่ผู้คน นักลงทุน องค์กร และประเทศอื่น ๆ ต้องการร่วมมือด้วย และยิ่งโลกต้องการประเทศนั้นมากเท่าใด อิทธิพลและอำนาจต่อรองของประเทศนั้นก็จะเพิ่มขึ้นมากเท่านั้น

VII. โอกาสของประเทศขนาดกลาง

หนึ่งในข้อค้นพบที่น่าสนใจที่สุดจาก The Fractured Age คือ ประเทศที่ได้เปรียบที่สุดในโลกยุคใหม่ อาจไม่ใช่มหาอำนาจเสมอไป แต่คือประเทศขนาดกลางที่สามารถสร้างความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ให้กับทุกฝ่ายได้

โลกที่แตกออกเป็นหลายขั้ว ไม่ได้เปิดโอกาสเฉพาะมหาอำนาจ แต่เปิดพื้นที่ใหม่ให้กับ Middle Powers

ประเทศที่สามารถเป็น

• ตัวเชื่อม (Connector)

• ตัวกลาง (Mediator)

• ผู้สร้างมาตรฐาน (Standard Setter)

• ผู้สร้างความไว้วางใจ (Trust Builder)

• ผู้สร้างแพลตฟอร์มความร่วมมือ (Platform Builder)

จะมีอำนาจต่อรองมากกว่าที่ขนาดประเทศจะบ่งบอก

เพราะในโลกแบบหลายขั้ว อำนาจไม่ได้วัดจากขนาดดินแดน จำนวนประชากร หรือกำลังทหารเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่ถูกวัดจากคำถามที่สำคัญกว่า “หากประเทศนี้หายไปจากระบบโลก โลกจะสูญเสียอะไร?”

ประเทศที่มีคำตอบชัดเจนสำหรับคำถามนี้ จะมี Strategic Relevance สูง และยิ่งมี Strategic Relevance มากเท่าใด ก็ยิ่งมีอำนาจต่อรองมากขึ้นเท่านั้น

VIII. บทเรียนสำหรับประเทศไทย

สำหรับประเทศไทย คำถามสำคัญอาจไม่ใช่ว่า เราจะเลือกข้างใคร แต่คือ เราจะสร้างคุณค่าอะไรให้กับโลก

ในศตวรรษที่ 20 ประเทศต่าง ๆ มักนิยามยุทธศาสตร์ของตนผ่านการเลือกข้างมหาอำนาจ แต่ในศตวรรษที่ 21 คำถามที่สำคัญกว่าคือ ประเทศไทยจะมีความสำคัญต่อระบบโลกอย่างไร

เพราะโลกกำลังเปลี่ยน

• จากการแข่งขันระหว่างประเทศ ไปสู่ การแข่งขันระหว่างระบบ

• จากการแข่งขันด้านทรัพยากร ไปสู่ การแข่งขันด้านขีดความสามารถ และ

• จากการแข่งขันเพื่อครอบครอง ไปสู่ การแข่งขันเพื่อกำหนดมาตรฐาน กติกา และสถาปัตยกรรมของอนาคต

ในบริบทเช่นนี้ ประเทศไทยอาจไม่สามารถแข่งขันกับมหาอำนาจในเรื่องขนาดเศรษฐกิจ ประชากร หรือเทคโนโลยีขั้นสูงได้โดยตรง 

แต่ประเทศไทยสามารถสร้างคุณค่าในอีกสนามหนึ่ง คือการเป็นประเทศที่มีความสามารถในการเชื่อมโยง ประสาน และสร้างความไว้วางใจ ระหว่างผู้คน ระบบ และประเทศต่าง ๆ

นี่คือโอกาสสำคัญของการเป็น Middle Power Nation ไม่ใช่ Middle Power ในความหมายทางการทูตเพียงอย่างเดียว แต่เป็น Middle Power ในฐานะ “ผู้สร้างคุณค่าเชิงระบบ” ให้กับโลก

โลกอาจไม่ต้องการมหาอำนาจเพิ่มอีกหนึ่งประเทศ แต่โลกต้องการประเทศที่สามารถเป็นสะพานเชื่อมระหว่างขั้วอำนาจ ต้องการประเทศที่สามารถสร้างพื้นที่ความร่วมมือท่ามกลางความขัดแย้ง และต้องการประเทศที่สามารถสร้างความไว้วางใจท่ามกลางความไม่แน่นอนได้มากขึ้นเรื่อย ๆ

หากมองผ่านเลนส์นี้ เป้าหมายของประเทศไทยจึงไม่ควรเป็นเพียงการเพิ่ม GDP หรือการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ แต่ต้องเป็นการยกระดับประเทศไทย

• จาก “Rule-Taker Nation” ไปสู่ “System-Shaping Nation”

• จากประเทศที่รอปรับตัวตามกติกา ไปสู่ ประเทศที่มีส่วนร่วมในการออกแบบกติกา

• จากประเทศที่เป็นเพียงจุดเชื่อมทางภูมิศาสตร์ ไปสู่ ประเทศที่เป็นจุดเชื่อมทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี วัฒนธรรม และความร่วมมือระดับภูมิภาคและระดับโลก

นั่นคือเหตุผลที่โมเดล High Tech × High Touch × High Trust ที่ผมมีโอกาสนำเสนอก่อนหน้า อาจเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับประเทศไทย

• High Tech เพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน

• High Touch เพื่อรักษาและต่อยอดทุนทางวัฒนธรรม ความเป็นมนุษย์ และคุณภาพความสัมพันธ์

• High Trust เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ ความโปร่งใส และความไว้วางใจ ซึ่งกำลังกลายเป็นทรัพยากรที่หายากที่สุดในโลกที่แตกออกเป็นหลายขั้ว

เพราะในท้ายที่สุดแล้ว ประเทศที่จะประสบความสำเร็จในโลกยุคใหม่ อาจไม่ใช่ประเทศที่ใหญ่ที่สุด รวยที่สุด หรือแข็งแกร่งที่สุด

แต่คือประเทศที่สามารถทำให้ตนเองเป็น Strategically Relevant Nation ประเทศที่ทุกฝ่ายมองเห็นคุณค่า ประเทศที่ทุกฝ่ายอยากร่วมมือด้วย และประเทศที่โลกจะรู้สึกสูญเสียบางอย่าง หากประเทศนั้นหายไปจากระบบโลก

นั่นอาจเป็นความหมายที่แท้จริงของการก้าวสู่การเป็น System-Shaping Middle Power และอาจเป็นภารกิจสำคัญที่สุดของประเทศไทยในโลกที่กำลังเปลี่ยนจาก Rule-Based Order ไปสู่ Competition-Based Multipolar Ecosystem

🚩ถ้าจะปฏิรูประบบราชการจริง ต้องทำให้ถึง #บุคลากรภาครัฐที่ว่างงานแอบแฝง เลี่ยงงาน คุณภาพงานต่ำ ไม่คุ้มกับภาระที่รัฐต้องจ่ายให้‼️

🚩ถ้าจะปฏิรูประบบราชการจริง ต้องทำให้ถึง #บุคลากรภาครัฐที่ว่างงานแอบแฝง เลี่ยงงาน คุณภาพงานต่ำ ไม่คุ้มกับภาระที่รัฐต้องจ่ายให้‼️

🚨จะรักษาไว้ หรือ จะจัดการอย่างไร!? เมื่อเงินภาษี 1 ใน 3 ของประเทศ หมดไปกับงบข้าราชการ 

คุณรู้ไหม? ทุกวันนี้เงินภาษีที่เราจ่ายไป กำลังถูกใช้ไปกับสิ่งที่อาจจะ “ไม่คุ้มค่า” หรือเปล่า? 🤔

ข้อมูลล่าสุดเผยตัวเลขสุดช็อก! งบประมาณปี 2568 สำหรับ **"ภาระค่าใช้จ่ายบุคลากรภาครัฐ"** พุ่งสูงแตะ **1.2 ล้านล้านบาท!** 📈 เกือบจะเท่ากับ **32% หรือ 1 ใน 3 ของงบรายจ่ายรวมทั้งประเทศ** และคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 6% ต่อ GDP โดยเติบโตขึ้นเรื่อยๆ เฉลี่ย 3% ทุกปี!

แต่คำถามที่น่าคิดและเจ็บปวดกว่านั้นคือ... คุณภาพที่ได้กลับคืนมา มันคุ้มกับเงินล้านล้านบาทที่เราเสียไปไหม? เพราะในระบบราชการไทยปัจจุบัน มีผลสำรวจที่ชี้ชัดว่า:

❌ **30-40% ของข้าราชการที่อายุต่ำกว่า 50 ปี หรืออายุราชการต่ำกว่า 25 ปี คือ "บุคลากรว่างงานแอบแฝง"** (พูดง่ายๆ คือ หลีกเลี่ยงงาน ความรับผิดชอบต่ำ คุณภาพงานไม่คุ้มเงินเดือน)

❌ เกิดปัญหางานบริการเฉื่อยชา ยุ่งยาก แก้ยาก เป็นภาระที่รัฐต้องจ่ายไม่สิ้นสุด

---

🔥 ถึงเวลาหรือยังกับ "3 ขั้นตอน จัดการคนราชการอย่างจริงจัง"?

ถ้าเราไม่อยากให้เงินภาษีละลายแม่น้ำ เราต้องกล้าเปลี่ยนระบบชามข้าวต้มนี้ด้วยมาตรการที่เด็ดขาด:

1️⃣ *คงไว้?*เฉพาะคนดี มีศักยภาพ ผลงานดี และทัศนคติพร้อมพัฒนาประเทศเท่านั้น

2️⃣ *ประเมิน (หากไม่ผ่าน) ➡️ คัดออก!* ต้องมีระบบคัดออกอย่างเป็นธรรม โปร่งใส ตรวจสอบได้ สำหรับคนที่ไม่คุ้มกับภาระที่รัฐต้องจ่าย ไม่ใช่ปล่อยให้อยู่ยาวจนเกษียณ

3️⃣ *พัฒนา-ปรับเปลี่ยนอย่างจริงจัง* เพื่ออัปสกิลข้าราชการที่เหลืออยู่ให้ทำงานคุ้มค่าตัว

---

💡 ถ้าเราลดจำนวนข้าราชการไร้ประสิทธิภาพลงได้... ประเทศจะได้อะไร?

✅ *งบประมาณลดลง*มีเงินเหลือนับแสนล้านไปลงทุนกับโรงพยาบาล โรงเรียน และบริการสาธารณะที่จำเป็นจริงๆ

✅ *ประสิทธิภาพการทำงานดีขึ้น* รวดเร็ว โปร่งใส ประชาชนพึงพอใจ ไม่ต้องรอคิวข้ามวัน

✅ *สร้างวัฒนธรรม Merit System* คนเก่งได้อยู่ คนไม่เก่งต้องออก ระบบราชการไทยจะได้เดินหน้าได้อย่างสง่างาม

> **“ภาครัฐที่เล็กลง แต่เก่งขึ้น คือรากฐานของประเทศที่ใหญ่ขึ้น และแข็งแรงขึ้น”**

> นี่ไม่ใช่แค่เรื่องการ "ลดคน" แต่คือการ "ปฏิรูประบบราชการ" เพื่ออนาคตของพวกเราและลูกหลานไทยทุกคน!

คุณล่ะ? เคยเจอประสบการณ์ตรงกับ "ข้าราชการว่างงานแอบแฝง" แบบไหนกันบ้าง? และเห็นด้วยไหมที่ควรมีระบบ "คัดออก" อย่างจริงจัง?

👇 คอมเมนต์แสดงความเห็นกันได้เลย และช่วยกัน **แชร์** โพสต์นี้ออกไปให้ถึงผู้มีอำนาจ!

#ปฏิรูประบบราชการ #คัดคนเก่งออกคนไม่เก่ง #งบประมาณต้องเกิดประโยชน์ #ราชการเพื่อประชาชน #ประเทศไทยต้องไปต่อ #คันฉ่องส่องราชการไทย