วิธีฝึกสติ

 ขยายความในส่วนของ "วิธีฝึกสติ" เพื่อให้ทันรอยต่อระหว่างเวทนากับตัณหาในสถานการณ์จริง

การจะหยุดปฏิจจสมุปบาทในชีวิตจริงไม่ใช่เรื่องของการ "คิด" แต่เป็นเรื่องของการ "เห็น" ครับ เมื่อสถานการณ์จริงมากระทบ อารมณ์จะพุ่งพล่านจนปัญญาตามไม่ทัน ดังนั้นเราต้องอาศัยเทคนิคที่เรียกว่า "การสร้างช่องว่างระหว่างความรู้สึกกับการตอบโต้"

นี่คือวิธีฝึกสติเพื่อสกัดรอยต่อระหว่าง เวทนา ไปสู่ ตัณหา ในสถานการณ์จริงครับ

1. ฝึกระบุ "อาการทางกาย"

เวทนาไม่ได้เกิดที่หัวใจอย่างเดียวแต่มันแสดงออกทางร่างกายด้วย ก่อนที่ความโกรธ (ตัณหาในรูปของวิภวตัณหา) จะระเบิดออกมา มันจะมี "เวทนาทางกาย" นำมาก่อนเสมอ

• เมื่อโกรธ (ทุกขเวทนา): สังเกตอาการหน้าชา หัวใจเต้นรำ มือสั่น หรือแน่นหน้าอก

• เมื่อสุขมาก (สุขเวทนา): สังเกตอาการใจฟู ตัวเบา หรือความรู้สึก "ระริกระรี้" ในช่องอก

• วิธีฝึก: แทนที่จะสนใจ "เรื่องราว" ที่ทำให้โกรธ ให้ดึงความสนใจกลับมาที่ "ก้อนความรู้สึกทางกาย" ทันที การทำแบบนี้จะทำให้เวทนาถูกแยกออกมาเป็นเพียง "สภาวะ" ไม่ใช่ "เรา"

2. เทคนิค "การขานชื่อ"

เมื่อเวทนาเกิดขึ้น ให้ใช้สติ "แปะป้าย" หรือขานชื่อมันในใจสั้นๆ เทคนิคนี้จะช่วยเปลี่ยนเราจาก "ผู้แสดง" (คนโกรธ) ให้กลายเป็น "ผู้สังเกตการณ์" (คนเห็นความโกรธ)

• เมื่อเริ่มโกรธ: ท่องในใจว่า "โกรธหนอ" หรือ "รู้สึกหนอ"

• เมื่อเริ่มเพลินกับความสุข: ท่องในใจว่า "เพลินหนอ" หรือ "อยากให้มีต่อหนอ"

• ทำไมถึงได้ผล: ทันทีที่คุณ "ขานชื่อ" มัน สมองส่วนเหตุผลจะเริ่มทำงาน และสร้างระยะห่างระหว่างตัวคุณกับอารมณ์นั้น ทำให้ตัณหา (ความอยากให้หาย หรืออยากให้คงอยู่) ทำงานได้ยากขึ้น

3. คาถาหยุดวงจร: "มันเป็นอย่างนั้นเอง"

ในขณะที่เวทนากำลังพีคที่สุด ให้เติม ปัญญา เข้าไปช้อนทันทีด้วยความคิดที่ว่า

"ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นเพราะมีเหตุปัจจัย (ผัสสะ) และมันจะดับไปเองเมื่อหมดเหตุ"

หากเราเห็นความจริงว่า "สุขหรือทุกข์นี้เป็นของชั่วคราว" ใจจะเกิดอาการ "งง" ที่จะไปอยากได้หรืออยากผลักไส เพราะปัญญามันบอกว่า "เดี๋ยวก็หายไปแล้ว จะไปเหนื่อยวิ่งตามทำไม"

วิธีประยุกต์ใช้ในสถานการณ์จริง

สถานการณ์ : ถูกตำหนิกลางที่ประชุม

จุดที่ต้องหยุด(เวทนา) : ความรู้สึกเจ็บจี๊ดที่หน้า (ทุกขเวทนา)

การปฏิบัติ (มรรคระดับขณะจิต) : สูดหายใจลึกๆ รู้สึกถึงความร้อนบนหน้า ขานชื่อว่า "เจ็บหนอ" แล้วดูมันจางไปเอง

สถานการณ์ : ได้โบนัส/คำชม

จุดที่ต้องหยุด (เวทนา) : ความรู้สึกฟูอิ่ม ใจสั่น (สุขเวทนา)

การปฏิบัติ (มรรคระดับขณะจิต) : สังเกตความ "อยากยึด" 

หรือ "อยากอวด" (ตัณหา) แล้วยิ้มให้มันว่า "นี่ก็ของไม่เที่ยง"

สถานการณ์ : รถติด/รอคิวนาน

จุดที่ต้องหยุด (เวทนา) : ความรู้สึกหงุดหงิด ร้อนรุ่ม (อทุกขมสุขเวทนา)

การปฏิบัติ (มรรคระดับขณะจิต) : สังเกตความ "อยากให้เร็ว" แล้วกลับมาอยู่กับลมหายใจปัจจุบัน

สรุปหัวใจการฝึก

เป้าหมายไม่ใช่การ "ทำให้ไม่รู้สึก" แต่คือการ "รู้สึกอย่างแจ่มแจ้งโดยไม่กระโจนลงไปปรุงแต่ง" เมื่อทำบ่อยๆ สติจะเริ่ม "ไว" ขึ้นจนเห็นรอยต่อนี้ได้เองโดยไม่ต้องพยายาม และนั่นคือวินาทีที่สายโซ่ปฏิจจสมุปบาทถูกตัดขาดลงจริงๆ ครับ

• #วิธีฝึกสติ

• #สติรู้ตัว

• #ปัจจุบันขณะ

• #ฝึกจิตในชีวิตประจำวัน

• #วิปัสสนา

• #มรรคในระดับขณะจิต

• #ปฏิจจสมุปบาท

• #เวทนา

• #ตัณหา

• #ทางดับทุกข์

• #ธรรมะปฏิบัติ

• #อภิธรรมเชิงประยุกต์